Achtergrond prestaties binnen hout recycling

Percentage recycling daalt en wettelijke target stijgt

Jaarlijks rapporteert Nedvang namens de sector het aandeel houten verpakkingen dat in het betreffende jaar is gerecycled en op andere manieren nuttig is toegepast (conform de hiervoor geldende definities). Op hoofdlijnen wordt in deze monitoring vastgesteld hoeveel verpakkingshout er in een jaar in Nederland op de markt is geïntroduceerd. Het gewicht hiervan wordt vergeleken met de hoeveelheid die er in datzelfde jaar nuttig wordt toegepast. De monitoringsgegevens voor de jaren 2009 tot en met 2013 zijn weergegeven in de grafiek hieronder. Los van een eventuele bedenking over de geschiktheid van de gebruikte methode voor monitoring van meermalige verpakkingen die ook gerepareerd kunnen worden, is duidelijk te zien dat het percentage nuttige toepassing (inclusief recycling) terugloopt. Tegelijkertijd worden de wettelijke targets voor recycling verhoogd. In 2013 bedroeg de drempel voor recycling nog 25% (gewichtsaandeel). Stapsgewijs wordt het target jaarlijks verhoogd tot uiteindelijk 45% in 2022. 

    Wanneer we kijken naar de absolute aantallen per jaar (in kton) zoals weergegeven in Figuur 17 valt direct op dat naast het aandeel recycling en overige nuttige toepassing ook de rapportage van het gewicht dat jaarlijks op de markt komt terugloopt. De hoeveelheid gebruikt hout waarvan de toepassing onbekend is, neemt jaarlijks toe. Het valt niet binnen de scope van deze roadmap om onderzoek te doen naar de oorzaken van het toenemende aandeel ‘toepassing onbekend’. Binnen Nedvang lopen hiervoor al de noodzakelijke projecten.

    Omdat enerzijds in de monitoring het aandeel recycling afneemt en anderzijds het target jaarlijks stijgt, is het nodig om hier aandacht aan te besteden.

    Marge is de dominante factor in keuze verwerking gebruikt hout

    Eerdere studies hebben reeds inzichtelijk gemaakt dat de prijs de dominante factor is in de afweging van toepassingen voor gebruikt hout. In het systeemdiagram in de figuur hieronder is deze afweging op hoofdlijnen gevisualiseerd. Op hoofdlijnen wordt steeds een afweging gemaakt tussen de marge die behaald kan worden bij levering van gebruikt hout voor energetische toepassing, ten opzichte van de marge in het geval van recycling. Onder energetische toepassingen wordt levering aan een bio energie centrale (BEC) vaak genoemd. Voor de volledigheid: energetische toepassing valt binnen de definitie van nuttige toepassing. Onder recycling valt bijvoorbeeld levering aan de spaanplaat industrie, of voor andere geperste toepassingen. De kosten voor transport kunnen bepalend zijn in de berekening van de marge.

    Het bleek lastig om vast te stellen hoe groot het verschil in euro’s exact is tussen levering aan een BEC en levering aan de spaanplaat industrie in Duitsland. Er is een enquête afgenomen onder een aantal inzamelaars en verwerkers van gebruikt hout. Met hen is afgesproken om de resultaten anoniem te presenteren. Hieruit kwam het beeld naar voren dat de genoemde bandbreedten ‘realistisch zijn’. De resultaten, te zien in de tabel hieronder, laten zien dat het verschil tussen de twee opties relatief klein is, als gekeken wordt naar het bedrag dat aan de poort wordt betaald. De transportkosten maken het verschil aanzienlijk groter, in het voordeel van de BEC’s, omdat de afstand naar de spaanplaatindustrie in Duitsland in veel gevallen groter is.

     

    Gemiddelde prijs [€/ton]

    Minimale prijs [€/ton]

    Maximale prijs [€/ton]

    Aantal bronnen

    A-hout - BEC

    38

    25

    55

    3

    A-hout spaanplaat

    39

    20

    55

    4

    B-hout BEC

    24

    15

    30

    2

    B-hout spaanplaat

    20

    15

    25

    2

    Inkoopprijzen voor nieuw hout stijgen

    De inkoopprijzen voor nieuw hout ten behoeve van de vervaardiging van verpakkingen lijken jaarlijks te stijgen. Dit is gevisualiseerd in de grafiek hieronder (Bron: CBS – prijsindexcijfers EPV / bewerking Berenschot. Hout voor pallets: 16x75mm, 22x100mm, 17x78x1200mm. Hout voor overige verpakkingen: Boards 22mm, 75x100mm).

    Inzet van gebruikt out als brandstof: overige nuttige toepassingen

    Gebruikt verpakkingshout kan worden ingezet als brandstof. In dat geval telt het in de monitoring mee als ‘overige nuttige toepassing’. In 2013 is in Nederland 172 kton verpakkingshout ingezet als brandstof. In 2012 was dit zo’n 340 kton. De forse afname is te danken aan het aflopen van de subsidietermijnen voor grote en kleine bio energie centrales (BEC’s). Verpakkingshout wordt ingezet in grote- en kleine BEC’s, energiecentrales en voor huishoudelijk gebruik. Vreugde/paasvuren zijn ook tot huishoudelijk gebruik gerekend. Een uitsplitsing van de inzet van hout als brandstof voor 2013 is te vinden in de figuur hieronder (bron: Nyenrode Business Universiteit. Probos. Ecoplanet. RVO: Green Deal Duurzaamheid Vaste Biomassa, Rapportage II. ReWaste. Aanname: 80% A-hout bestaat uit houten verpakkingen / A/B-hout bestaat voor 14% uit A-hout / samenstelling A/B gelijk aan B-hout. Bewerking Berenschot). Ongeveer de helft van al het gebruikte verpakkingshout wordt verwerkt in BEC’s. De Werkgroep Hout trekt in haar onderzoek dezelfde conclusie.

    Productie en gebruik van houtpellets

    Houtpellets (pellets met een E!), kleine geperste ‘blokjes’ hout, worden gebruikt als brandstof voor kleine BEC’s en als brandstof voor hout(pellet)kachels. In 2012 is in Nederland 191 kton houtpellets geproduceerd. 52 kton daarvan is afkomstig van houten verpakkingen. De productiecapaciteit in Nederland voor houtpellets in 2012 was 217 kton.

    Houtpellets worden verstookt in houtketels bij particulieren en bedrijven. Het totaal opgestelde vermogen van dergelijke ketels bij bedrijven bedroeg in Nederland in 2012 omgerekend naar brandstof gewicht (omrekenfactor: 0,39 kton/mw) is 174 kton. Het grootste deel van dit vermogen is opgesteld bij houtindustrie en landbouw. In de periode 2009 – 2012 is het opgestelde vermogen nagenoeg gelijk gebleven.

    Lekstroom: vreugde- & paasvuren

    In de discussie rond het gebruik van (verpakkings)hout als brandstof komen vreugde- en paasvuren vaak ter sprake. Het tot immaterieel cultureel erfgoed benoemde vreugdevuur op het strand in Scheveningen is hiervan een bekend voorbeeld. Bij dit jaarlijkse vreugdevuur is duidelijk waar te nemen dat er verpakkingshout wordt verbrand. Overigens geldt voor de meeste paas- en vreugdevuren een verbod op het gebruik van verpakkingshout.

    Volgens het Guiness Book of Records had het vreugdevuur in Scheveningen op 1 januari 2015 een omvang van +/- 15 x 15 x 18 meter. De stapel pallets op het strand is te zien op de foto hieronder. Natellen van de pallets op de openbaar beschikbare foto’s levert eenzelfde inschatting op, ervan uitgaande dat alle pallets 100x80 Europallets zijn. Dit specifieke vreugdevuur bevatte daarom 0,7 kton aan hout. Wij schatten in op basis van verleende vergunningen dat er jaarlijks in Nederland 4,9 tot 7,4 kton hout verbrand wordt bij vreugde- en paasvuren. Het aandeel verpakkingshout daarin is niet gekwantificeerd.